Van 2 ngã hay 3 ngã? Cách chọn van HVAC chuẩn
Bản vẽ cũ ghi van 3 ngã, nhà thầu mới đề xuất van 2 ngã và bơm biến tần, chủ đầu tư hỏi cái nào đúng. Đây không phải câu hỏi về thiết bị mà về thuỷ lực cả vòng nước — và trả lời sai thì hoặc bơm chạy tốn điện suốt vòng đời toà nhà, hoặc dàn lạnh bị thiếu lưu lượng tối thiểu. Bài này nói về van 2 ngã hay 3 ngã (two-way or three-way valve) theo đúng cách quyết, bắt đầu từ V5013P Honeywell van cầu 3 ngã lắp ren.
| Mã | Số ngã | Cỡ / Kvs | Áp và nhiệt độ | Đặc tính | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|---|
| V5013P | 3 ngã | DN32, DN40, DN50 · Kvs 16 / 25 / 40 | PN20 (300 psi); nước 2–120 °C @20 bar, 120–170 °C @12,8 bar | Tỉ lệ điều chỉnh 50:1, rò rỉ ≤0,05% Kvs | Thân đồng thanh, ty inox, hành trình 20 mm |
| V5011P1012 | 2 ngã | DN32 · Kvs 16 | PN20 (300 psi) | Phần trăm đều | Thân đồng ren BSPT trong, hành trình 20 mm |
| V5025A1100 | 2 ngã, cân bằng áp | DN40 · Kvs 25 | PN25; môi chất 2–200 °C | Phần trăm đều, rangeability 50:1 | Cho nhánh có chênh áp lớn |
| V5832A4008 | 2 ngã on/off | DN15 · Kvs 1,6 | PN16; môi chất 2–120 °C | On/off | Đóng kín tới 1200 kPa, rò rỉ 0,02% Kvs |
| VN32A20PP | 2 ngã, van bi | DN20 | Theo catalog | Điều khiển tỉ lệ | Van bi cho FCU, gọn khi thiếu chỗ |
| VC6013APC1000T | 2 ngã on/off | 1 inch | Nước 1 – 95 °C | On/off | Nguồn 200–240 V~, thời gian mở 6 s (60 Hz) |
Van 2 ngã và 3 ngã Honeywell đang bán tại SmartNest. Thông số lấy từ trang sản phẩm từng mã.
Van 2 ngã hay 3 ngã: quyết theo bơm, không theo dàn
Câu trả lời cho “van 2 ngã hay 3 ngã” nằm ở loại bơm, không ở dàn lạnh. Van 3 ngã trộn hoặc chia dòng: phần nước không đi qua dàn sẽ đi qua nhánh bypass, nên lưu lượng trong vòng gần như không đổi bất kể tải. Van 2 ngã thì chặn hẳn phần không cần, nên lưu lượng trong vòng giảm theo tải.
Từ đó suy ra:
- Bơm chạy tốc độ cố định — hệ cũ, bơm không biến tần: dùng van 3 ngã. Lưu lượng gần như không đổi giữ cho bơm làm việc đúng điểm thiết kế và dàn luôn đủ lưu lượng tối thiểu. Dùng van 2 ngã ở đây là bơm chạy vào vùng lưu lượng thấp, dễ quá nhiệt và tăng áp đầu đẩy.
- Bơm biến tần điều khiển theo chênh áp — thiết kế hiện nay: dùng van 2 ngã. Tải giảm thì van khép, chênh áp tăng, biến tần hạ tần số — và điện bơm giảm theo luỹ ba của lưu lượng. Đây là nguồn tiết kiệm lớn nhất trong vòng nước lạnh.
- Vòng sơ cấp – thứ cấp: vòng sơ cấp giữ lưu lượng cố định cho chiller, vòng thứ cấp dùng van 2 ngã và bơm biến tần. Lúc này van 3 ngã chỉ còn xuất hiện ở các nhánh đặc biệt cần lưu lượng tối thiểu.
Ba trường hợp vẫn nên dùng van 3 ngã
- Dàn có yêu cầu lưu lượng tối thiểu nghiêm ngặt — một số dàn và thiết bị trao đổi nhiệt tấm sẽ bám cặn hoặc lệch phân bố khi lưu lượng xuống quá thấp.
- Nhánh xa nhất trong vòng, cần giữ nước luôn chảy để nhiệt độ nước tại nhánh không trôi khi tải thấp — nếu không, mở van là một lượng nước ấm đi vào dàn trước khi nước lạnh tới.
- Hệ nhiệt có nguy cơ đóng băng hoặc sốc nhiệt: dòng liên tục qua dàn giúp tránh vùng nước tĩnh. Với các nhánh này, V5013P Honeywell van cầu 3 ngã có tỉ lệ điều chỉnh 50:1 nên vẫn điều tiết tốt ở tải thấp.
Ngược lại, khi đã chọn van 2 ngã thì chọn mã theo vai trò: điều tiết liên tục cho AHU dùng V5011P1012 Honeywell van cầu 2 ngã DN32; nhánh chênh áp lớn dùng V5025A1100 Honeywell van cân bằng áp suất DN40; FCU phòng dùng V5832A4008 Honeywell van cầu 2 ngã DN15, VN32A20PP Honeywell van bi điều khiển DN20 hoặc VC6013APC1000T Honeywell van điện 2 ngã 1 inch.
⚠️ Lưu ý khi lắp: van 3 ngã có ba cổng và chiều lắp bắt buộc — cổng A, B và AB không thay nhau được; lắp lộn là van trộn thành van chia và logic điều khiển đảo ngược. Đọc nhãn trên thân và bản vẽ của hãng trước khi hàn hoặc siết ren. Luôn đặt V2-YST Honeywell lọc chữ Y thân đồng trước van: lưới inox 304 giữ hạt hàn và cặn, vì một hạt kẹt ở đế van là van không đóng kín và cả cụm phải tháo ra. Với nhánh bypass của van 3 ngã, đặt van cân bằng tay để cân lưu lượng bypass đúng thiết kế — bỏ bước này thì bypass lấy quá nhiều nước và nhánh khác thiếu.
Kvs 16, 25, 40: chọn theo lưu lượng nhánh
Ba cỡ của V5013P tương ứng ba mức Kvs, và chọn Kvs mới là chọn van — không phải chọn theo DN của ống. Lấy lưu lượng thiết kế của nhánh, chọn chênh áp trên van khi mở hết khoảng 20 – 50% tổn thất nhánh, rồi tính Kvs cần thiết và lấy mã có Kvs gần nhất phía dưới. Van thừa Kvs sẽ điều tiết trong 10 – 20% hành trình đầu, và toàn bộ lợi thế của tỉ lệ 50:1 mất hết.
Câu hỏi hay gặp
❓ Van 2 ngã hay 3 ngã thì đắt hơn?
Khi so van 2 ngã hay 3 ngã về chi phí: bản thân van 3 ngã đắt hơn van 2 ngã cùng cỡ, và còn thêm đường ống bypass cùng van cân bằng. Nhưng so sánh đúng phải tính cả vòng đời: van 2 ngã đi cùng bơm biến tần thì chi phí đầu tư cao hơn ở phần bơm, đổi lại tiết kiệm điện suốt vòng đời. Quyết định thuộc thiết kế thuỷ lực, không phải so đơn giá van.
❓ Có thay van 3 ngã hiện có bằng van 2 ngã được không?
Về cơ khí là được nếu cỡ và kiểu nối khớp, nhưng phải kiểm ba thứ: bơm có biến tần chưa, dàn có yêu cầu lưu lượng tối thiểu không, và cảm biến chênh áp để điều khiển biến tần đã có chưa. Thay van mà giữ bơm cố định là chuyển vấn đề sang chỗ khác chứ không giải quyết.
❓ Nước nóng 150 °C dùng được không?
V5013P công bố nước 2–120 °C ở 20 bar và 120–170 °C ở 12,8 bar — nghĩa là dùng được cho nước nóng, nhưng áp làm việc phải giảm khi nhiệt độ tăng. Đây là quan hệ áp–nhiệt độ mà bảng của hãng luôn có; đọc nó trước khi chọn mã cho hệ nhiệt.
❓ Tỉ lệ điều chỉnh 50:1 nghĩa là gì?
Là van vẫn điều tiết ổn định khi lưu lượng chỉ còn 1/50 mức tối đa. Con số này quan trọng với hệ chạy tải thấp phần lớn thời gian — tức gần như mọi toà nhà ngoài giờ cao điểm. Van có rangeability kém sẽ hoạt động như on/off ở tải thấp và làm nhiệt độ dao động.
📚 Đọc thêm
- V5013P Honeywell van cầu 3 ngã lắp ren — Kvs 16/25/40, tỉ lệ điều chỉnh 50:1
- V2-YST Honeywell lọc chữ Y thân đồng — phụ kiện bắt buộc trước mọi van điều khiển
📞 Liên hệ báo giá van điều khiển 2 ngã và 3 ngã
📍 Địa chỉ: 188 Đường số 7, Khu Dân Cư Trung Sơn, Xã Bình Hưng, TP. Hồ Chí Minh
📧 Email: info@smartnest.vn
☎️ Hotline: 0787 726 677
🌐 Facebook: Smartnest